Przeszczep mikrobioty jelitowej (FMT)
Przeszczep mikrobioty jelitowej (ang. fecal microbiota transplant, FMT) to zabieg polegający na podaniu pacjentowi mikrobioty jelitowej pochodzącej od zdrowego dawcy. Stosuje się go w leczeniu nawracających zakażeń bakterią Clostridioides difficile (CDI), czyli w sytuacji, gdy klasyczna antybiotykoterapia nie przynosi trwałej poprawy, a infekcja wraca.
Skontaktuj się z naszą rejestracją, aby ustalić termin konsultacji gastroenterologicznej – podczas wizyty lekarz oceni kwalifikację do zabiegu i odpowie na wszystkie pytania.
Rejestracja: 42 258 22 33 lub +48 506 198 994
Dla kogo przeznaczony jest zabieg?
Zakażenie Clostridioides difficile to biegunka (czasem z zapaleniem jelita grubego) wywołana bakterią, która u wielu osób w ogóle nie daje objawów, dopóki np. antybiotyk nie zaburzy równowagi mikrobioty jelitowej. Do FMT kwalifikują się pacjenci:
- po drugim nawrocie zakażenia (czyli po 3. epizodzie) – to najczęstsze wskazanie,
- z co najmniej dwoma wcześniejszymi epizodami, które wymagały hospitalizacji,
- z zakażeniem o umiarkowanym nasileniu, które nie ustępuje mimo co najmniej tygodnia leczenia wankomycyną,
- z ciężkim zakażeniem lub rzekomobłoniastym zapaleniem jelita grubego, które nie reaguje na 48–72 godziny leczenia wankomycyną.
Ostateczną kwalifikację zawsze przeprowadza lekarz podczas konsultacji.
Dlaczego warto rozważyć FMT
Zdrowa, zróżnicowana mikrobiota jelitowa naturalnie chroni jelita przed namnażaniem się bakterii chorobotwórczych, w tym C. difficile. Kiedy ta równowaga zostaje zaburzona (np. przez antybiotyk), bakteria może namnożyć się niekontrolowanie i wywołać biegunkę lub stan zapalny jelita grubego. Standardowe leczenie antybiotykiem bywa nieskuteczne nawet u 30–50% pacjentów, a ryzyko nawrotu rośnie z każdym kolejnym epizodem: 20% po pierwszym zakażeniu, 45% po pierwszym nawrocie i aż 65% po drugim i kolejnych.
Przeszczep mikrobioty jelitowej odbudowuje w jelitach środowisko, które skutecznie hamuje rozwój C. difficile. Według aktualnych danych naukowych skuteczność sięga 90% po jednym zabiegu i do 94% po jego powtórzeniu.
Bezpieczeństwo preparatu jest dla nas priorytetem. Preparaty do zabiegu pozyskujemy z certyfikowanego banku dawców Human Biome, który stosuje:
- restrykcyjną, wieloetapową selekcję dawców, z badaniami wykonywanymi w każdym cyklu donacyjnym co najmniej dwukrotnie,
- szczegółowe badania każdego materiału (m.in. w kierunku bakterii lekoopornych, pasożytów, wirusów jelitowych i SARS-CoV-2),
- produkcję w warunkach beztlenowych, zgodną ze standardami zbliżonymi do Dobrej Praktyki Wytwarzania (GMP),
- kontrolę żywotności bakterii w preparacie (co najmniej 40–60%).
Po zabiegu pacjent otrzymuje Certyfikat Jakości podanego preparatu z pełną informacją o zakresie wykonanych badań dawcy.
Działania niepożądane po FMT są zwykle łagodne i ustępują samoistnie – mogą to być np. przejściowa biegunka, wzdęcia, gazy lub stan podgorączkowy. Poważniejsze powikłania zdarzają się rzadko. Wszystkie kwestie bezpieczeństwa i ewentualne przeciwwskazania lekarz omówi indywidualnie przed zabiegiem.
- Konsultacja gastroenterologiczna i kwalifikacja do zabiegu.
- Przed zabiegiem pacjent przyjmuje przez kilkanaście dni antybiotyk przygotowujący jelita (wankomycynę lub fidaksomycynę, zgodnie ze wskazaniem lekarza) – odstawiany na 24 godziny przed FMT.
- Wieczorem dzień przed zabiegiem przyjmowany jest preparat oczyszczający jelito – zwiększa to szansę na skuteczne wszczepienie mikrobioty dawcy. Od tego momentu do 2 godzin po zabiegu obowiązuje dieta ścisła (dozwolone płyny i niezbędne leki).
- Jeśli preparat podawany jest przez górny odcinek przewodu pokarmowego, dodatkowo na 24 godziny przed zabiegiem włączany jest inhibitor pompy protonowej (kontynuowany jeszcze 2 dni po zabiegu) oraz na godzinę przed zabiegiem podawany jest lek przeciwwymiotny.
- Po zabiegu (przy podaniu górnym odcinkiem) należy pozostać przez co najmniej 2 godziny w pozycji siedzącej lub półsiedzącej, a przez kolejne 24–48 godzin stosować dietę lekkostrawną.
Drogi podania preparatu – dobierane indywidualnie:
- Kapsułki doustne – preparat w podwójnej osłonce, uwalniający się dokładnie tam, gdzie jest potrzebny (na granicy jelita cienkiego i grubego). Podawany jednorazowo, pod nadzorem personelu medycznego.
- Podanie podczas kolonoskopii – preparat trafia bezpośrednio do jelita grubego w trakcie standardowego badania endoskopowego.
Podstawy naukowe
FMT w leczeniu nawrotowego CDI jest rekomendowane przez European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases (ESCMID, 2021) oraz American College of Gastroenterology, a w Polsce – przez Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (2020). Wytyczne europejskie wskazują FMT jako preferowane leczenie już przy drugim nawrocie zakażenia.